Bún ốc phố cổ Hà Nội: Top quán ngon và cách ăn chuẩn vị

Sáng sớm ở phố cổ, chưa cần nhìn thấy biển hiệu, chỉ cần ngửi thấy mùi dấm bỗng chua nhẹ thoảng trong gió là biết ngay gần đó có một gánh bún ốc. Không cầu kỳ bàn ghế, đôi khi chỉ vài chiếc ghế nhựa con con kê sát vỉa hè, nhưng bát bún ốc phố cổ vẫn khiến bao thế hệ người Hà Nội quay lại ăn suốt mấy chục năm.

Bún ốc phố cổ là gì và có gì đặc trưng?

Bún ốc là món bún ăn cùng ốc luộc hoặc xào, chan nước dùng chua thanh được nấu từ dấm bỗng, cà chua phi thơm, thêm chút hành lá và tía tô thái nhỏ. Ốc dùng để nấu thường là ốc nhồi hoặc ốc mít, được làm sạch kỹ, có nơi còn xào qua với nghệ để dậy mùi trước khi cho vào bát.

Đây là món ăn dân dã có nguồn gốc từ những gánh hàng rong len lỏi khắp các con ngõ Hà Nội từ những thập niên đầu thế kỷ 20. Nhà văn Vũ Bằng, trong cuốn "Miếng ngon Hà Nội" nổi tiếng, từng nhận xét rằng đây là một món quà đã chạm tới đỉnh cao của nghệ thuật ăn ngon nơi người Hà Nội, theo Thanh Niên. 

Với người Hà Nội xưa, gánh bún ốc không chỉ là một gánh hàng ăn, mà còn là hình ảnh gắn liền với ký ức tuổi thơ của biết bao thế hệ, khi các cô hàng gánh đôi quang gánh đi bộ khắp phố phường, rao bán từng bát bún nóng hổi vào mỗi buổi sáng hay buổi chiều.

Người xưa còn truyền tai nhau kinh nghiệm chọn ốc theo mùa, với câu nói quen thuộc rằng ốc ngon nhất vào khoảng từ rằm Trung thu cho tới tháng mười âm lịch, còn ốc mùa hè hay mùa đông thường gầy và có nhiều ốc con, không đậm vị bằng. Chính sự chăm chút tỉ mỉ từ khâu chọn ốc, ngâm rửa cho tới nấu nước dùng đã khiến bún ốc trở thành một trong những món quà tinh tế bậc nhất của ẩm thực Hà thành, chứ không đơn thuần chỉ là một bát bún vỉa hè.

Điều khiến bún ốc phố cổ trở nên đặc biệt là sự tồn tại song song của hai phiên bản mang hai tính cách hoàn toàn khác nhau.

Bún ốc nóng ra đời để phục vụ nhu cầu ăn nhanh, ấm bụng, đặc biệt hợp với những ngày trời se lạnh, còn bún ốc nguội lại mang một phong vị chậm rãi, tao nhã hơn hẳn, vốn thường được các bà, các mẹ chuẩn bị vào những buổi trưa hè oi ả như một món quà giải nhiệt thanh mát. Với bún ốc nguội, cả bún và nước ốc đều được để nguội, ăn theo kiểu chấm thay vì chan, và theo đúng lối truyền thống thì chỉ có nước ốc pha dấm bỗng, không cho thêm mắm tôm như nhiều biến tấu hiện đại ngày nay.

Ăn bún ốc ở đâu ngon Hà Nội, ngay trong phố cổ?

Nếu đang ở phố cổ và tự hỏi ăn bún ốc ở đâu ngon Hà Nội mà không cần đi xa, ba cái tên dưới đây gần như luôn nằm trong danh sách được nhắc đến đầu tiên.

Bún ốc cô Huệ, 43 Nguyễn Siêu, phường Hàng Buồm. Đây có lẽ là quán bún ốc nổi tiếng bậc nhất phố cổ, đã tồn tại hơn 35 năm, và đằng sau đó là cả một câu chuyện đáng nhớ. Bà Bùi Thị Huệ sinh ra và lớn lên ở Hưng Yên, thời trẻ lên Hà Nội mưu sinh bằng nghề bán bún ốc thuê cho một người ở phố Hàng Giấy. Nhờ tính cách chăm chỉ, sạch sẽ, bà được người chủ truyền lại công thức gia truyền, rồi tiếp tục theo nghề ngay cả sau khi người chủ qua đời.

Suốt khoảng 20 năm, bà gánh đôi quang bán rong khắp phố cổ trước khi có đủ điều kiện dừng chân mở quán cố định như hiện tại, theo Dân Trí. Mỗi sáng từ 4 giờ, bà cùng người nhà đã bắt đầu sơ chế nguyên liệu, trong đó phần ốc luôn được chăm chút kỹ lưỡng nhất. 

Nước dùng ở đây có nét rất riêng, hơi cay xen lẫn vị chua dịu của giấm bỗng, khác biệt so với nhiều quán khác. Quán phục vụ cả bún ốc nóng và nguội, mỗi ngày bán ra hàng trăm bát, giá tham khảo dao động khoảng 30.000 đến 100.000 đồng tùy loại topping thêm như giò hay sườn.

Bún ốc nguội đối diện Ô Quan Chưởng, số 1 Hàng Chiếu. Quán vỉa hè đơn sơ này đã tồn tại hàng chục năm và từng được nhiều người hoài cổ tìm về như một cách sống lại hương vị bún ốc nguội xưa cũ, thứ quà tưởng như đã dần mai một giữa nhịp sống hiện đại. Đây là một trong những địa chỉ hiếm hoi giữ được đúng chất bún ốc nguội truyền thống, nằm ngay đối diện cổng thành cổ kính. 

Một suất có giá khoảng 35.000 đồng, gồm ốc to béo và bát nước dấm bỗng chua ngọt thanh nhẹ. Nếu sợ đói, bạn có thể gọi thêm 5.000 đồng bún lá cho no bụng hơn. Quán mở cửa khoảng từ 6h30 đến 14h30.

Bún ốc cô Giang, 36 Lương Ngọc Quyến. Quán gia truyền này gắn liền với ký ức của không ít thế hệ người Hà Nội, mở cửa khoảng từ 7h30 đến 15h. Điểm đặc biệt là quán dùng ốc mít, loại ốc được đánh giá cao vì thịt to, giòn sần sật và ít nhớt hơn các loại ốc thông thường, nước dùng trong veo, thiên vị ngọt hơn là chua gắt. 

Không gian quán rất giản dị, thường chỉ có vài chiếc ghế nhỏ đặt ngay trên vỉa hè, không bàn ghế cầu kỳ, nhưng đó cũng chính là một phần chất Hà Nội trong món ăn này. Giá tham khảo khoảng 30.000 đến 50.000 đồng một bát.

Nên thử bún nóng hay nguội trước?

Nếu đây là lần đầu bạn ăn bún ốc, lời khuyên là nên thử bún ốc nóng trước, vì hương vị quen thuộc và dễ ăn hơn, gần với hình dung thông thường về một bát bún nước.

Cần nói thật với bạn rằng bún ốc nguội không phải món ăn dễ chinh phục ngay từ lần thử đầu tiên, kể cả với nhiều người Việt chứ chưa nói tới du khách nước ngoài. Có vài lý do khiến món này dễ gây bỡ ngỡ.

Thứ nhất, cả bún lẫn nước dùng đều được để nguội hoàn toàn, khác hẳn với hình dung quen thuộc về một bát bún nóng hổi bốc khói, nên cảm giác ban đầu có thể hơi lạ, thậm chí giống như món ăn "chưa hoàn thiện" nếu bạn quen với các món bún nước truyền thống. 

Thứ hai, vị chua của dấm bỗng trong bún ốc nguội thường được cảm nhận rõ và sắc hơn khi ở nhiệt độ thường, so với khi bị hòa loãng trong một bát nước dùng nóng. Thứ ba, cách ăn theo kiểu chấm, gắp từng miếng bún nhúng vào bát nước ốc, cũng khác hẳn thói quen húp bún nước thông thường, nên nhiều người lần đầu không biết bắt đầu từ đâu.

Tuy vậy, đây chính là điều làm nên giá trị của bún ốc nguội. Đừng vội đánh giá thấp chỉ sau một, hai miếng đầu tiên, hãy kiên nhẫn ăn hết một lượt để cảm nhận trọn vẹn sự cân bằng giữa vị chua thanh, ngọt nhẹ của nước ốc và độ giòn sần sật của ốc mít. Nhiều thực khách sành ăn thậm chí còn cho rằng phải ăn quen vài lần mới thực sự "nghiện" được món này, bởi cái ngon của bún ốc nguội nằm ở sự tinh tế, chậm rãi, chứ không bộc lộ ngay từ miếng đầu như các món bún nóng thông dụng.

Nếu bạn thuộc tuýp thích khám phá, có thể gọi cả hai loại để so sánh ngay trong một bữa, tại nhiều quán như bún ốc cô Huệ hay bún ốc cô Giang đều phục vụ song song cả nóng và nguội. Còn nếu chỉ có thời gian cho một lựa chọn, hãy để bún ốc nóng làm quen trước, rồi dành một dịp khác quay lại thử bún ốc nguội khi đã sẵn sàng đón nhận một trải nghiệm vị giác khác biệt hơn.

Cách ăn bún ốc chuẩn vị

Để cảm nhận trọn vẹn hương vị của một bát bún ốc, dù nóng hay nguội, bạn có thể lưu ý vài điều sau:

1. Với bún ốc nóng: nêm thêm chút dấm bỗng hoặc ớt chưng tùy khẩu vị trước khi ăn, khuấy đều để vị chua cay hòa quyện vào nước dùng.

2. Với bún ốc nguội: đừng chan nước vào bún như bình thường, mà hãy gắp từng miếng bún chấm vào bát nước ốc, đây mới là cách ăn đúng chuẩn của kiểu bún này.

3. Gọi thêm topping nếu muốn no hơn: nhiều quán có bán thêm giò tai, sườn hoặc đậu rán ăn kèm, giúp bát bún đầy đặn hơn nếu bạn ăn vào bữa chính thay vì bữa xế.

4. Thêm rau sống, tía tô thái nhỏ: rắc thêm một ít tía tô hoặc kinh giới ngay trước khi ăn sẽ giúp dậy mùi thơm rõ rệt hơn hẳn.

5. Ăn ngay khi ốc còn giòn: với cả hai kiểu bún, ốc để lâu sẽ mất độ giòn tự nhiên, nên tốt nhất hãy thưởng thức ngay khi vừa được bưng ra.

Nghỉ ngơi gần khu bún ốc phố cổ

Cả ba quán kể trên đều nằm trong bán kính đi bộ ngắn quanh khu Hàng Buồm, cách Hồ Gươm chỉ vài phút. Đây cũng là khu vực rất thuận tiện nếu bạn đang tìm một nơi lưu trú để bắt đầu buổi sáng bằng một bát bún ốc nóng hổi, rồi thong thả dạo quanh phố cổ trước khi quay về nghỉ ngơi.

The Haron Hanoi Boutique, tọa lạc tại 39 Hàng Trống, là một gợi ý gần khu vực này, mang đến không gian yên tĩnh, riêng tư để bạn nạp lại năng lượng sau một buổi sáng rong ruổi qua các gánh hàng quà vặt. Nếu muốn khám phá thêm ẩm thực phố cổ, bài viết Phố cổ Hà Nội có gì? sẽ cho bạn thêm nhiều gợi ý khác. Xem thêm các hạng phòng tại The Haron nếu bạn cần một nơi nghỉ ngay gần khu vực này.

FAQ: Câu hỏi thường gặp

Bún ốc nóng và bún ốc nguội khác nhau thế nào?

Bún ốc nóng được chan nước dùng nóng lên bún như các món bún nước thông thường. Bún ốc nguội thì cả bún và nước ốc đều để nguội, ăn theo kiểu chấm bún vào bát nước thay vì chan, mang đến hương vị và trải nghiệm khác hẳn.

Quán bún ốc nào nổi tiếng nhất phố cổ?

Bún ốc cô Huệ tại 43 Nguyễn Siêu thường được nhắc đến nhiều nhất nhờ hơn 35 năm hoạt động và phục vụ cả bún ốc nóng lẫn nguội. Bún ốc nguội đối diện Ô Quan Chưởng và bún ốc cô Giang trên phố Lương Ngọc Quyến cũng là hai cái tên rất được ưa chuộng.

Một bát bún ốc phố cổ giá khoảng bao nhiêu?

Giá tham khảo dao động khoảng 30.000 đến 50.000 đồng một bát tùy quán, có thể cao hơn nếu gọi thêm topping như giò, sườn hoặc bún ốc phần đầy đủ.

Nên ăn bún ốc vào giờ nào?

Phần lớn các quán bún ốc phố cổ mở cửa từ sáng đến đầu giờ chiều, khoảng 6h30 đến 15h, phù hợp nhất cho bữa sáng hoặc bữa trưa nhẹ. Một số quán khác lại mở muộn hơn vào buổi chiều tối, nên bạn có thể kiểm tra giờ mở cửa cụ thể trước khi ghé.

Tóm lại

• Bún ốc phố cổ có hai phiên bản chính, nóng và nguội, với nguội là nét đặc trưng khó tìm ở nơi khác.

• Ba quán đáng thử nhất là bún ốc cô Huệ, bún ốc nguội đối diện Ô Quan Chưởng và bún ốc cô Giang, giá tham khảo 30.000 đến 50.000 đồng một bát.

• Nếu đang khám phá khu vực này, The Haron (39 Hàng Trống) là một điểm lưu trú gần đó để bạn nghỉ ngơi sau bữa sáng đậm chất Hà Nội.

Muốn tìm một nơi lưu trú yên tĩnh gần khu ẩm thực phố cổ? 

Liên hệ Hotline +84 24 3209 1666

The Haron Hanoi Boutique, 39 Hàng Trống, Hoàn Kiếm, Hà Nội.